Τα 10 χρυσά χρόνια της ελληνικής αγοράς αυτοκινήτου: Tο μεγάλο ρεκόρ και η απότομη κατάρρευση

Αυτήν τη στιγμή η Ελλάδα έχει έναν από τους γηραιότερους στόλους της Ευρώπης, με το μέσο όρο ηλικίας των αυτοκινήτων να αγγίζει τα 17,8 χρόνια. Η πλειονότητα των πολιτών νιώθει ότι είμαστε οι φτωχότεροι μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με το δυσβάσταχτο κόστος ζωής να αποτελεί το πιο κρίσιμο ζήτημα. Οι δείκτες της Eurostat αποτυπώνουν ξεκάθαρα το χάσμα μεταξύ της Ελλάδας και των υπόλοιπων κρατών-μελών της ΕΕ.

Πριν από κάμποσα χρόνια ωστόσο και συγκεκριμένα τη δεκαετία 2000-2009, η Ελλάδα θαρρείς και ζούσε μια άλλη εποχή. Ήταν η εποχή των «παχιών αγελάδων», μια περίοδος μεγάλης οικονομικής ευημερίας, αφθονίας και ευμάρειας.

Η δεκαετία αυτή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως «χρυσή» για την ελληνική κοινωνία. Τα μαγαζιά ήταν γεμάτα, στα νυχτερινά κέντρα επικρατούσε το αδιαχώρητο, οι διακοπές διαρκούσαν 1 μήνα και οι τράπεζες είχαν ανοίξει διάπλατα τη στρόφιγγα. Οι μισθοί αυξάνονταν, η κατανάλωση εκτοξεύονταν και η αίσθηση σταθερότητας ήταν διάχυτη. Λίγοι αναρωτιόνταν πώς χρηματοδοτείται όλο αυτό.

Αγοράζαμε αυτοκίνητα σαν Γερμανοί

Το αυτοκίνητο ήταν μέρος αυτής της καθημερινής ευημερίας. Υπήρχε το πρώτο αυτοκίνητο για το σπίτι, ένα δεύτερο για τον/τη σύζυγο, ένα ακόμη για την κόρη ή και το γιο. Το πιο εντυπωσιακό: Τα αλλάζαμε σε 4-5 χρόνια, όπως ακριβώς και οι Γερμανοί.

Τα αυτοκινητικά δάνεια δίνονταν με εξωφρενικούς ρυθμούς. Με ελάχιστη  χαμηλή προκαταβολή, μακροχρόνιες δόσεις και χρηματοδότηση χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Η απόκτηση ενός νέου αυτοκινήτου είχε γίνει τόσο εύκολη υπόθεση, που, συχνά, μοναδικό κριτήριο ήταν το μηνιαίο ποσό της δόσης.

Οι λέξεις «τέλη κυκλοφορίας», «φόρος πολυτελείας» και «κυβικά» δεν είχαν την παραμικρή σημασία. Άπαντες θεωρούσαν φυσιολογικό να αγοράσουν ένα πληθωρικό premium όχημα. Εξάλλου, το αυτοκίνητο ήταν το μέσο που σε πήγαινε παντού. Στη δουλειά, στη διασκέδαση, στις αποδράσεις του Σαββατοκύριακου. Ήταν μέρος ενός lifestyle που θεωρούσαμε δεδομένο.

Η χρονιά που έμεινε στην ιστορία της ελληνικής αγοράς αυτοκινήτου

Τη δεκαετία του 2000, η Ελλάδα ζούσε σε ένα διαρκές και γενικευμένο καθεστώς «υποκειμενικού πλούτου». Το αυτοκίνητο βρέθηκε στο απόλυτο επίκεντρο μιας εποχής που σήμερα μοιάζει σχεδόν μυθική. Και τα στοιχεία το αποδεικνύουν περίτρανα. Από το 2000 έως το 2009 πουλήθηκαν 2.691.088 οχήματα (χονδρικά έως και 824 αυτοκίνητα την ημέρα), με το χρήμα να ρέει άφθονο και την κοινωνία να καταναλώνει δίχως φόβο. Η κορυφαία χρονιά στην ιστορία ήταν το 2000, όταν οι ταξινομήσεις έφτασαν τον εκπληκτικό αριθμό των 290.225 μονάδων. Μια χρονιά αργότερα πουλήθηκαν 280.000 ΙΧ και αυτό συνεχίστηκε για μια μακρά περίοδο.

Το 2004, τη χρονιά των Ολυμπιακών Αγώνων και της κατάκτησης του Euro, σχεδόν 290.000 πολίτες απέκτησαν πάλι καινούριο αυτοκίνητο, με το ευρώ να λειτουργεί όχι μόνο ως νόμισμα, αλλά και ως καταναλωτική ψυχολογία. Έδωσε στους Έλληνες την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια ισχυρή οικονομία και ότι μεγάλες αγορές –όπως το αυτοκίνητο– είναι απολύτως διαχειρίσιμες.

Έως το 2009, η πορεία της ελληνικής αγοράς ήταν εκρηκτική. Πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς κρύβονται δύο καθοριστικές εξελίξεις, που λειτούργησαν ως επιταχυντές κατανάλωσης και άλλαξαν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες αγόραζαν αυτοκίνητο. Η πρώτη, που αναφέραμε και παραπάνω, ήταν η είσοδος της Ελλάδας στο ευρώ επί Σημίτη και η δεύτερη η κατάργηση του τέλους ταξινόμησης.

Με την κατάργηση του τέλους μειώθηκαν άμεσα οι τιμές, η διαδικασία αγοράς απλοποιήθηκε και μοντέλα που μέχρι τότε θεωρούνταν απαγορευτικά έγιναν ξαφνικά ελκυστικά. Χιλιάδες έσπευσαν να αγοράσουν αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού και με πλούσιο εξοπλισμό, με την αγορά premium μαρκών να γνωρίζει πρωτοφανή άνθηση. Τα Mercedes, τα BMW και τα Porsche Cayenne ξεπουλούσαν. Η ματαιοδοξία κυριαρχούσε. Κάθε πολίτης που θεωρούσε τον εαυτό του υπεράνω, επέλεγε τα ακριβότερα και καλύτερα μοντέλα. 

Οι αυτοκινητοβιομηχανίες βρήκαν πρόσφορο έδαφος, επενδύοντας σε στόλους, προσφορές και χρηματοδοτικά. Η κυριαρχία συγκεκριμένων μαρκών δεν ήταν μόνο θέμα προϊόντος, αλλά και χρονισμού. Ήταν οι σωστοί παίκτες, στη σωστή στιγμή, σε μια αγορά που μεγάλωνε χωρίς φρένο.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν ξεκάθαρα την εικόνα της εποχής. Ρίξτε μια ματιά στον παρακάτω πίνακα, με αναλυτικά στοιχεία για τις πωλήσεις κάθε χρονιάς και το Top5 των μαρκών ανά έτος. 

Όλες οι συγκυρίες ήταν υπέρ: Ευρώ, κατάργηση τέλους ταξινόμησης, εύκολα δάνεια, αυξημένα εισοδήματα, υποδομές. Κάθε παράγοντας λειτουργούσε υπέρ της αγοράς αυτοκινήτου, ένα τέλειο οικοσύστημα, όπου όλα έμοιαζαν πιθανά.

Και μετά… η κατάρρευση

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, κανείς δεν φανταζόταν τι θα ακολουθούσε. Η πτώση ήρθε τόσο γρήγορα που προκάλεσε χάος. Το 2010 ανατράπηκαν τα πάντα. Αυτή ήταν η ημερομηνία σταθμός, καθώς τότε καταλάβαμε όλοι πως «λεφτά δεν υπάρχουν».

Η οικονομική κρίση ανέτρεψε πλήρως τις ισορροπίες. Οι φόροι επέστρεψαν δριμύτεροι, οι μισθοί κατέρρευσαν και η κατανάλωση πάγωσε. Δεν χρειάστηκαν παρά ελάχιστο διάστημα, ώστε η αγορά αυτοκινήτου να πέσει στις 97.682 το 2011 και στις 58.482 το 2012. Ο ψυχισμός της ελληνικής κοινωνίας άλλαξε άρδην, με τις κρίσεις να διαδέχονται η μία την άλλη και τα εισοδήματα να μειώνονται σε τέτοιο βαθμό που το αυτοκίνητο έγινε είδος πολυτελείας. Προτεραιότητα ήταν η στέγαση, τα τρόφιμα και το κόστος ζωής για ενέργεια.

Κοιτώντας σήμερα τους πίνακες πωλήσεων εκείνης της εποχής, δεν βλέπουμε απλώς νούμερα. Βλέπουμε μια Ελλάδα που αγόραζε χωρίς δεύτερη σκέψη, σε μια δεκαετία που έμεινε στην ιστορία ως τα πραγματικά «χρυσά χρόνια» της αγοράς αυτοκινήτου. Η αγορά αυτοκινήτου δεν ξαναείδε ποτέ τους αριθμούς της δεκαετίας 2000–2009 και ούτε θα τους δει σύντομα.

Τι συμβαίνει σήμερα στην αγορά

Σήμερα, η αγορά κινείται πιο ώριμα, πιο προσεκτικά και πιο ρεαλιστικά, χωρίς να κυνηγά τους αριθμούς του παρελθόντος. Οι βάσεις είναι διαφορετικές και προφανώς πιο στοχευμένες. Τα μνημόνια και ο Covid, παρότι παρέλυσαν τα πάντα, τελικά λειτούργησαν ως καταλύτης. 

Η ανάγκη για ατομική μετακίνηση επανέφερε το ΙΧ όχι ως προτεραιότητα, αλλά ως ένα ασφαλές μέσο. Με τις αγορές να έχουν «παγώσει» για τουλάχιστον 10 χρόνια, υπήρξε συσσωρευμένη ζήτηση. Η πίεση που ζούσαν οι καταναλωτές μετατράπηκε σε πωλήσεις. Παράλληλα, η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση με τις κρατικές επιδοτήσεις και τα φορολογικά οφέλη έκανε πιο ελκυστική την απόκτηση νέας γενιάς οχημάτων. Αρκετοί αντιλήφθηκαν πως τα plug-in hybrid και τα EV είναι λογική επιλογή.

Μεγάλο ρόλο παίζει φυσικά και το leasing. Σε αντίθεση με το παρελθόν, η αγορά δεν βασίζεται μόνο στο μετρητό. Οι εταιρικές πωλήσεις ανθούν, αυξάνοντας σημαντικά τον όγκο πωλήσεων.

Επιπλέον, η έλευση των κινεζικών μαρκών και η επιθετική εμπορική πολιτική που ακολουθούν έδωσαν νέα ώθηση, με τους υποψήφιους αγοραστές να πληθαίνουν με σταδιακό ρυθμό, γνωρίζοντας ακριβώς τι θέλουν και λαμβάνοντας πιο ώριμες αποφάσεις. Πλέον, όλοι ξέρουν μέχρι που «φτάνει η τσέπη τους». Αγοράζουν έως εκεί που αντέχουν τα οικονομικά, έχοντας κατά νου τις πραγματικές ανάγκες και όχι την επίδειξη. Τουλάχιστον οι περισσότεροι.

Δεν ζούμε νέα «χρυσά χρόνια», αλλά μια υγιή επιστροφή, που δείχνει πως το αυτοκίνητο παραμένει βασικό κομμάτι της καθημερινότητας – απλώς με διαφορετικούς όρους. Το 2021 ταξινομήθηκαν στη χώρα μας λίγο πάνω από 100.000 οχήματα και από τότε αυξάνονται με σταθερό ρυθμό, φθάνοντας πέρυσι τις 144.224 μονάδες, όπως θα δείτε και παραπάνω γράφημα.